© Copyright 2003
Designed by
Zeynep & Yaşar
ALTAŞ

 
 


Köyümüzün kuruluş yılı tam olarak bilinmemekle beraber tarihi eserlerden köyümüzün asıl kuruluşu bilinmemekle beraber bir ara  bir Rum köyü olduğu Rumlardan sonra Ermenilerin yerleşip belli bir dönem yaşadığı ve daha sonraki dönemlerde de Türk muhacirlerin yerleşmesiyle bir Türk köyü haline geldiğini bilmekteyiz. Şu an halkımız tarafından kullanılan yeni ismi Kirazlı eski ismi ise Mitens olarak bilinmektedir. Fakat yaptığım araştırmalar köyümüzün Osmanlı dönemindeki isminin Metensi olduğunu ortaya çıkarmıştır. Metensi isminin MS 1200'lü yıllarda Vatikan'da piskoposluk  yapan Metensi'den geldiğini tahmin etmekteyim.

Bu araştırmada bulduğum belgenin orjinal metni şöyle:

1-İspir kazasının Kırık nahiyesinin Hontos, Dicherek, Künbedherk, Çirasor ve Vizkarsor, Banider ve Küskor köylerinin Nurgah nahiyesine rabtı. 2-Nurgah nahiyesi Neşnud, Metensi , Semherk-i Ulya, Dişasor ve Karsor karyelerinin merkeze rabtı.
Tarih:30/Ca/1331(Hicri) Dosya No:144/-2 Gömlek No:21 Fon Kodu: DH.İD.. Osmanlı Arşivi Kayıtlarından alınmıştır.

Köyümüzün hemen yanı başındaki tarihi maden kaynakları ne yazıktır ki hala işletilemiyor. Oysa bizlerden yüzyıllar önce bu madenler işletiliyor ve o zamanki devletlerin büyük bir gelir kaynağını oluşturuyordu. İspir ile alakalı aşağıda verdiğim bilgide bunun en güzel örneklerindendir.

"Procopius’un verdiği bilgilere göre, Tzanika üzerindeki mücadelenin bir nedeni bu topraklarda ve sınırlarında, özellikle İspir’de bulunan değerli madenlerdi. Örneğin Bizans ve Sasani Ermenistanları’nı ayıran sınırda yeralan altın madeninin bulunduğu Pharangium Kalesi (Adontz’a göre antik Suspiritis, Sper, modern İspir’dir) ile Bolum Kalesi (Adontz’a göre Pasinler’deki modern Hasan Kale’dir) iki ülke arasındaki çatışma konularıydı. Pharangium (İspir) adlı kale, Sasani Ermenistan’ı ile Tzaniler’in sınırı idi. 530/532-540 yılları arasında Sasaniler’in kontrolünde bulunan buradaki altın madenlerini Sasani hükümdarı Kavad’ın izniyle Symeon (Simon) adında bir yerli işletiyordu ve çıkarılan madeni Sasani kralına götürüyordu. 530 yılındaki bir Bizans-Sasani savaşı sırasında altın madenlerini işleten Pharangium kalesinin sahibi Symeon bu madenlerin gelirini Sasaniler’e vermeyi redederek Bizans’a yanaşır, ama altını onlara da vermez. Adı geçe kale zor bir coğrafyada bulunduğu için ne Sasaniler ne de Bizans ona karşı etkili bir eylem koyabilirler. Sonunda Bizans imparatoru Justinian (527-65) ile pazarlık yapan Symeon, bazı ‘Ermeni’ köyleri karşılığında altın madeninin bulunduğu Phrangium kalesini Bizans’a teslim eder. Aynı sıralarda Sasani Ermenistanı’nda ve Erzurum sınırında yeralan Bolum Kalesi (Bol Kalesi?)’ni elinde tutan Isaac adlı biri de Bizans’la ilişkiye girerek Erzurum (Theodosiopolis) kentinin hemen sınırındaki bu kaleyi Bizanslılar’a devreder. Isaac’ın Sasani Ermenistanı’nda yaşayan ve bir süre önce Bizans generalleri Sittas ve Belisarus’a karşı savaşta Sasani ordularına kumanda etmiş olan Narses ve Aratius adlarındaki iki büyük kardeşi de onunla eş-zamanlı bir girişimle Bizans’la anlaşır ve Ermenistan’ın Bizans parçasına sığınırlar. (Bk. Procopius, a.g.e., I. kitap, s. 125-141).

Böylece Sasani ve Bizans Ermenistanları’nı ayıran sınırda, ama sınırın Sasaniler tarafında bulunan iki stratejik kale M.S. 530 yılındaki savaş sırasında Bizans’ın eline geçerler. Ama 531 yılı sonunda yapılan barışla Justinian bu kalelerin ikisini de Lazica’daki kalelere karşılık olarak Sasaniler’e iade eder. Bu iade işinden hemen sonra Bizans’ın Symeon’a verdiği köylerin eski sahipleri olan ve Perozes (Peroz) adlı birinin oğulları oldukları söylenen iki kardeş  Symeon’u öldürüp Sasaniler’e sığınırlar (532). Bunu Bizans generali Sittas’ın öldürülmesi de dahil bir sıra başka olaylar izler. Bizans-‘Ermeni’ ilişkileri gerginleşir ve Bizans parçasının Ermeniler’i 530’ların sonlarında Sasaniler’e yanaşırlar. Aslında burada sözkonusu olan Mamakanlar (Tzaniler) ve Partlar’dır, yani Dersimliler’dir. Ama diğerleri gibi Procopius da onlardan ‘Ermeni’ olarak sözetmektedir. Ermeniler’in Sasani kralı Chosroes (Kisra Anuşirvan)’e gönderdikleri söylenen Bassaces başkanlığında bir heyette yeralanların çoğunluğu görüşme sırasında adı geçen Sasani kralına kendilerini Arsakid (Part) olarak tanıtır, yani Part krallarıyla ilişkili olduklarını ve Arsaces’in soyundan geldiklerini bildirirler: “Bizim atalarımızdan son kral Arsaces idi. Kendi tahtını O’nun ailesinden sayılmak ve vergilerden muaf tutulmak koşuluyla gönüllü olarak Roma imparatoru Theodosius’a bıraktı” derler ve Bizans’ın kendi komşuları olan Tzaniler’in bağımsızlığına son verip onlara nasıl boyun eğdirdiklerini de anlatarak şikayette bulunur, onu Bizans’la savaşa ikna etmeye çalışırlar. Nitekim 539/540 yılında barışı bozan Sasaniler Bizans topraklarına girerler (Procopius, a.g.e.,  I. kitap, s. 203-209; II. kitap, s. 271-285).

Adontz, yukarıda Procopius’un bahsini ettiği Symeon’un bir Ermeni olduğunu, Isaac’ın ise Kamsarakan Evi’nden prens İsaac Kamsarakan olduğunu söylemektedir. Kamsarakanlar ise, Ermenistan’daki Aştiane, Arşakuni, Ropsian (Rufa), Suren Pahlav (Gregoridler), Abel, Dziunakan, Gabelian ve Havenuni evlerinin yanısıra gerçekte Ermeni değil fakat Arsakid (Pehlevi, Part) orijinlidirler. Adontz’a göre, 539 yılında Ermeni delegasyonunun başında Sasani hükümdarı Chosroes I ile görüşen Bassaces ise Elişe’de 450-51 isyanına katıldığı söylenen ve bir Roma vasalı olduğu sanılan Mamakanlar’dan Vasak Mamikonyan veya 539 yılının Vasak’ı olabilir (Bk. Adontz, a.g.e., s. 22-23). Bassaces adı Ermenice’de Vasak’tır.

Toumanoff’un verdiği bilgilerle birleştirildiğinde Sasani kralıyla görüşenlerin soyundan geldiklerini söyledikleri Arsaces’in Roma Ermenistanı’nın son kralı olan Arsaces III (M.S. 387-390) olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu kral öldükten sonradır ki, Batı Ermenistan krallığı son bulur ve artık Roma valileri tarafından yönetilmeye başlanır.


Köyümüzde şu an yaşayan ailelerin isimleri şunlardır:

  • SEYYİDOĞULLARI
  • YAKUBGİLLER
  • OSMANGİLLER
  • MİLLİOĞULLARI
  • YAHYAGİLLER
  • MOLLAOĞULLARI
  • BAYRAKTARLAR
  • ÇALIKGİLLER
  • KADIGİLLER
  • OVACIKLIGİLLER
  • İBOGİLLER
  • MANDUGİLLER
  • KORGİLLER
  • SANİGİLLER

    Köyümüzde yaşayan ailelerin Soyadı Kanunu'ndan sonraki soyisimleri şunlardır:
  • ALTAŞ
  • CEYLAN
  • KILIÇ
  • KAYA
  • MİLLİ
  • ARSLAN
  • AKBULUT
  • AYDIN
  • KELEŞ
  •    
     

    kirazli@kirazli.org

    kirazli@kirazli.org




    © Copyright 2003
    Designed by
    Zeynep & Yaşar
    ALTAŞ